Laatste nieuwsberichten
15dec

Door bewegen is bijna altijd verbetering te bereiken

Door bewegen is bijna altijd verbetering te bereiken
Het MS-team in revalidatiecentrum Het Roessingh ziet zowel ‘zware’ MS-patiënten als mensen die de diagnose MS nog maar net gekregen hebben. Negen vragen aan fysiotherapeut Bram van Gemeren.

Waarom heb je je in MS gespecialiseerd?
“Dat is eigenlijk toeval geweest. Ik had tijdens mijn opleiding al stage gelopen in revalidatiecentrum Het Roessingh in Enschede en er nadien ook wat invalwerk gedaan. Negen jaar geleden was er een vacature in het dwars laesie/ MS-team. Ik solliciteerde en werd aan genomen. In het 
MS-team werken zes fysiotherapeuten. Daarnaast zijn er ergotherapeuten, psychologen, maatschappelijk werkers, bewegingsagogen (sportbegeleiders), poliver pleeg kundigen en natuurlijk de revalidatiearts die is gespecialiseerd in MS.”

Wat bedoel je met ‘Natuurlijk de revalidatiearts’?
“De revalidatiearts is de spin in het web. Niet alleen intern, maar ook naar onze partners buiten het revalidatiecentrum. Er wordt hier in Twente ketenzorg geleverd aan mensen met MS. Wij zitten dus in een netwerk van neurologen, MS-verpleegkundigen, de thuiszorg en de 
MS-patiëntenvereniging. 

De meeste revalidanten komen bij ons terecht via de neuroloog of de MS-verpleegkundige. De revalidatiearts doet dan een intake. Daarna volgt wat wij ‘de MS-screening’ noemen. De revalidant gaat dan langs bij alle disciplines van het MS-team om te kijken welke behandelmogelijkheden er zijn. We hebben zo’n één à twee screeningen per week. Heel soms vinden we bij geen enkele discipline een aan knopingspunt, maar over het algemeen wel.”

Hoeveel mensen met MS worden er in Het Roessingh behandeld?
“Op dit moment ongeveer vijftien per week en dat is wel zo‘n beetje het gemiddelde. Verreweg de meeste van hen zien we poliklinisch. Twee zijn er bij ons opgenomen. Zij zijn naar ons verwezen vanuit het ziekenhuis. Revalidatie gaat onder andere over het terug winnen van lichamelijke functies en het leren omgaan met beperkingen wanneer het terugwinnen van functies onvoldoende lukt, ga je kijken hoe je dit met voorzieningen kan oplossen. Het gaat bij deze categorie patiënten dan om het leren omgaan met voorzieningen zoals bijvoorbeeld een elektrische rolstoel. 

Maar soms bereiken we ook bij deze mensen spectaculaire successen. Vier van de huidige revalidanten zijn specifiek bezig met het opbouwen van hun conditie, zodat ze straks verder kunnen sporten in een sportschool. Die zijn dus bijna uitbehandeld. De rest van de mensen traint in het omgaan met voor zieningen, zoals een handbewogen rolstoel. Of met de aanpassingen die thuis gaan gebeuren. Of ze leren hoe ze zelf vanuit hun rolstoel in de auto kunnen stappen, zodat ze een stuk mobieler en zelfredzamer worden. Daarnaast werken al deze revalidanten natuurlijk aan hun algehele conditie.”

Hoe begeleidt je als fysiotherapeut iemand met MS?
“Er is geen panklaar programma, de behandeling is bij iedereen anders. Aan de andere kant, veel mensen met MS hebben vermoeidheidsklachten. Het aanpakken daarvan komt dus vaak terug. De eerste vraag voor een fysiotherapeut is daarbij: gaat het om een onderbelaster of om een overbelaster? 
Ik kijk dus of de patiënt teveel doet of juist te weinig. Vroeger dacht men dat mensen met MS vooral stil moesten zitten. 

Toen ik begon te werken in Het Roessingh was dat al niet meer het geval en sindsdien zijn er steeds meer studies gekomen die aantonen dat beweging in principe goed is. Samen met de patiënt zoek je naar de fysieke grens. Het is in feite proefondervindelijk trainen. Tot hoever kun je gaan met de krachttraining, de fitness oefeningen? Zowel de revalidant als de fysiotherapeut moet daarbij het onderscheid zien te maken tussen trainingsvermoeidheid en een te forse prikkel aan het lichaam. Je leert iemand om zijn of haar eigen lichaam beter te kennen, om signalen te herkennen waar hij of zij wat mee moet. Ik wil maar zeggen, een beetje spierpijn is geen probleem, ook niet voor iemand met MS. Maar je moet iemand natuurlijk niet een schub in trainen.”

Hoe helpt fitness tegen vermoeidheid?
"Hoe beter de conditie is en hoe meer kracht iemand heeft, hoe meer die persoon aan kan. Zo simpel is het en dat geldt ook voor iemand die MS heeft. Het is wel normaal dat iemand met MS bang kan zijn om te gaan bewegen. Het is daarom goed dat dat, zeker in het begin, gebeurt met een professional die kan aangeven wat de juiste mate van belasting is. 

Naast een gebrekkige conditie en/of onvoldoende kracht hebben mensen met MS vaak ook een beperkte mobiliteit. Zij kunnen daardoor bijvoorbeeld niet goed meer lopen of bewegen. Als fysiotherapeut kun je dat onder andere met rekoefeningen aanpakken. Het voordeel van dat soort oefeningen is dat revalidanten thuis ook zelf kunnen doen. 

Mensen met MS hebben ook vaak last van evenwichtsproblemen. Met veel revalidanten doen we dus balans- en coördinatieoefeningen. Over een balk lopen, bijvoorbeeld. Als dat beter gaat, breidden we het uit met 'dubbeltaken', zoals wij dat noemen: twee dingen tegelijk doen dus. 
Ze kunnen zich dan minder concentreren op het lopen zelf, waardoor het balans houden moeilijker wordt. De revalidant moet bijvoorbeeld een parcours lopen met een beker drinken in zijn handen. Het is daarbij uiteraard de bedoeling dat er geen water gemorst wordt."

Hoe succesvol ben je over het algemeen met deze aanpak?
“Een fysiotherapeut is natuurlijk geen wonderdokter. Als een zenuw kapot is, kan ik die niet repareren. Hetzelfde “Hoe beter de conditie is, hoe meer die persoon aan kan.” geldt voor de aansturing vanuit de hersenen. Maar dat wil niet zeggen dat ik in die gevallen niets te bieden heb. Fysiotherapeuten zijn (onder andere) opgeleid om lichaamsfuncties die zijn uitgevallen te trainen en te compenseren. 
In normale mensen taal: als een deel van je lichaam het niet (goed) meer doet, dan kun je andere spieren optimaliseren, zodat die ingezet kunnen worden om hetzelfde doel te bereiken. 

Wanneer iemand bijvoorbeeld zijn voet niet meer goed kan optillen, en dus een ‘sleep - voet’ krijgt, kun je met trainen kijken of de spieren die het been hoger optillen sterker kunnen worden. Het optimaliseren van die spieren betekent uiteraard dat je ze moet trainen, oefenen dus. 
Bij mensen met MS zetten we ook sneller loophulp middelen in, zoals krukken, stokken en rollators. Je kunt de patiënt op die manier energie laten besparen, waardoor hij of zij meer energie overhoudt voor werk, gezin of hobby's.”

Hoe lang behandel je revalidanten?
“Bij de categorie hele zware patiënten, die hier in het revalidatiecentrum opgenomen zijn, gaat dat vaak om meer dan een half jaar.
 De poliklinische revalidanten zien we minimaal zes weken, maar meestal ergens tusse drie maanden en vier en een halve maand. Afgelopen voorjaar hebben wij de module ‘MS en vermoeidheid’ opgestart, dit in navolging van het MS-team in het Nieuwegeinse St. Antonius ziekenhuis. Deze cursus is met name bedoeld voor mensen die de diagnose MS pas net gekregen hebben. De intake gebeurt door de revalidatiearts. 
Wat wil ik en wat kan ik, gezien de omstandigheden? Welke winst is er fysiek te behalen? Hoe leer ik beter omgaan met mijn ziekte? Dat zijn de vragen die in de module centraal staan. 

Het programma duurt acht weken en bestaat uit twee dagdelen van twee uur per week. Er wordt gewerkt in kleine groepen van maximaal zes deelnemers. De helft van de module bestaat uit fysieke training, begeleid door een fysiotherapeut en door een bewegingsagoog. De fysiotherapeut geeft ook ontspanningstherapie om de deelnemers beter inzicht te geven in de verschillen tussen activiteiten en rust. 
De ergotherapeut helpt de deelnemers hun energie beter te managen: hoe vind je het juiste evenwicht tussen wat je doet en wat je kan? 

De psycholoog helpt de deelnemers om te gaan met hun vermoeidheidsklachten en de maatschappelijk werker gaat in op het thema 
MS en arbeid. Uiteraard vinden de deelnemers tijdens de bijeenkomsten steun bij elkaar en kunnen ze van elkaar leren. Na zes weken is er een terugkomdag. Ik verwacht veel van deze module. Als je mensen met MS al in een vroeg stadium kunt begeleiden, help je hen om veel langer een hogere kwaliteit van leven te behouden.”

Wat gebeurt er na de revalidatie?
“De revalidatie is afgerond als de verschillende disciplines bij de revalidant geen winst meer kunnen behalen. Om terugval te voorkomen, is het daarna natuurlijk de bedoeling dat mensen blijven bewegen. Mensen die hier dicht in de buurt wonen, kunnen dat bij het sportspectrum van Het Roessingh doen. Mensen die verder weg wonen, kunnen vaak beter een sportschool bij hen in de buurt zoeken. 

Daarnaast zijn er in Twente verschillende MS-fitnessgroepen, onder andere in de ziekenhuizen van Almelo en Hengelo. Daar is specifieke kennis over MS aanwezig. Veel mensen met MS vinden dat een prettig idee. Je ziet in de praktijk ook vaak dat iemand die uit de revalidatie komt, verder behandeld wordt door een fysiotherapeut in zijn of haar woonplaats.”

Bron: Interview met Bram van Gemeren Care4Contact magazine herfst 2010


Vragen aan de dokter

Bij het kiezen van een behandeling van MS moet aan veel verschillende dingen gedacht worden.
Hier staan enkele belangrijke zaken, die je met de neuroloog kunt bespreken

Stel uw vraag

  • Was deze informatie nuttig?