Laatste nieuwsberichten
15jun

“Leer dingen opmerken en te beantwoorden in plaats van er tegen te vechten”

In onze cultuur zijn we gewend om vrij reactief om te gaan met wat er gebeurt en in gevecht te gaan met wat we niet prettig vinden. De Caluwé: “Hoe begrijpelijk het ook is dat iemand van zijn klachten af wil, dat is niet de realiteit. Dus dan rest de vraag: hoe ga ik daarmee om? Met de dingen die je voelt in je lijf en met die gedachten die erbij komen. Doembeelden die bijvoorbeeld kunnen ontstaan bij MS, zoals invaliditeit of afhankelijk zijn, kunnen heel groot worden in je hoofd. En voordat je het weet, vergeet je domweg van alles te genieten wat er nog is. Van een kopje koffie of een zonnestraaltje op je huid. Dat vermindert je kwaliteit van leven. Wat je met mindfulness traint, is te leren herkennen dat je soms problemen in je hoofd steeds groter maakt en dan ergens de stopknop te ontdekken.”

Resultaat loslaten

Volgens De Caluwé is de paradox bij mindfulness dat je resultaat boekt als je juist het streven naar resultaat loslaat. Hij vergelijkt dit met het hebben van een belangrijke dag, zoals een huwelijk of een sollicitatiegesprek. “Je denkt: het is belangrijk dat ik morgen goed ben uitgerust, dus ik moet goed slapen. Die gedachte geeft meestal een slapeloze nacht. Het streven naar rust, ontspanning en goed slapen leidt vaak tot het tegengestelde. Dit kan je ook vertalen naar je houding ten opzichte van de MS. Het feit dat je misschien boze gedachten hebt of somber bent over het feit dat je je ellendig voelt en pijn hebt, dat is logisch en begrijpelijk. Aan de ongemakken die je hebt van de MS kunnen we met mindfulness niets doen. Wat je wel kunt leren is de spiraal van ongemak, negativiteit en toegenomen ongemak doorbreken. Dit kan je doen door het ongemak waar te nemen, maar het niet te vergroten. Het kan zelfs gebeuren dat door het niet groter te maken en je hierover niet op te winden, er ontspanning ontstaat waardoor het gevoel van ongemak afneemt.” Om dit te leren wordt bij de mindfulnesstraining bijvoorbeeld gekeken naar de ademhaling. Door te voelen hoe het ademen gaat zonder daarover een mening te hebben. Bij mindfulness wordt gebruikgemaakt van allerlei meditatieoefeningen. “Bij meditatie gaan gedachten niet weg, maar je voedt ze niet. Je gaat er niet mee in gevecht of probeert ze niet weg te duwen. Je leert mild en met aandacht voelen zonder te denken: waarom voel ik dat?”

“Je boekt het beste resultaat als je het streven naar resultaat loslaat”

Mindfulness bij MS

Mindfulness kan een positief effect hebben op de gezondheid bij mensen met chronische klachten door minder reactief om te gaan met hun ongemakken en beter te leren luisteren naar hun lichaam. “Door de kwaliteit van de aandacht te verhogen en vriendelijker te zijn naar jezelf, kun je een beter contact krijgen met je lichaam. Op het moment dat je meer ongemak ervaart, bijvoorbeeld tijdens een schub, ga je weer terug naar je ademhaling, wat je dan voelt. En zoeken naar de stopknop om de vicieuze cirkel van bijvoorbeeld kramp in je been, verzet, toegenomen pijn, weer terug bij kramp, te doorbreken. Voor iedereen is ergens een stopknop. Het betekent niet dat de klacht daarmee overgaat, maar je stopt met extra olie op het vuur gooien. Als je dat regelmatig oefent, dan beheers je die kunst ook om in perioden van ergere klachten het niet nog erger te maken met je gedachten: veroordelingen, strengheid, verkramping, gevecht. Dat is een subtiel spel. Het wil namelijk niet zeggen dat als je stopt met vechten, dat je dan opgeeft. Je moet vechten voor wat waard is om voor te vechten, maar op het moment dat vechten geen zin heeft, dan kan je het door een beetje gas terugnemen voor jezelf iets minder heftig maken.”

Bewuster leven

De Caluwé ziet mindfulness niet als positief denken, maar als realistisch denken. Bedenken welke keuzes je hebt en wat op dat moment het beste lijkt te zijn. Maar ook bewuster leven. Aandacht hebben voor de smaak van het eten bijvoorbeeld. Genieten van de kleine dingen die iedere dag voorbijkomen. “Als je eenmaal gevangen zit in die maalstroom van ziekte, ongemak en verzet, dan zie je dat vaak niet meer. Door te oefenen en te leren zien wat je doet, kan je ergens die stopknop vinden. Soms levert de stopknop op dat je de klachten die er zijn niet erger maakt. Er zijn ook mensen die zich met de oefeningen zo kunnen ontspannen dat het hun klachten verlicht.” Een voorbeeld is een vrouw met chronische pijn die sinds de training veel sneller merkt wanneer zij over haar grens gaat. Ze neemt dan gas terug, wat ervoor zorgt dat haar chronische pijn minder heftige pieken heeft. “Deze technieken kun je bijvoorbeeld ook toepassen bij het doseren van het energieniveau bij MS. Er gebeurt iets, je merkt het op en je maakt een keuze. Het is niet meer vechten als een eerste automatisme, maar opmerken en een keuze maken. Het automatisme loslaten. Dat is ook een van de oefeningen voor thuis: neem tijdens de maaltijd ten minste één hap met de volle aandacht en ontdek wat er gebeurt. Hoe de smaak is, wat je tong doet, hoe je kaakspieren gaan en hoe dat slikken werkt. Merk hoe spieren werken, dat het werkt, maar dat het ook weleens hapert. Dit kun je ervaren bij allerlei dagelijkse handelingen.”

Geluksgevoel

Met mindfulness leer je accepteren dat er ongemakken kunnen zijn, maar dat het je niet helpt om daartegen te vechten. Je leert ermee omgaan. “Het is er wel, je merkt het op, maar je geeft er verder geen extra aandacht aan, je voedt het niet. Het is een ontdekkingsreis naar alternatieven: wat kan ik anders doen? Die ontdekkingen en je daardoor beter voelen dragen bij aan je geluksgevoel.” Mindfulness is milde aandacht voor het hier en nu. Die mildheid is volgens De Caluwé essentieel. Niet streng, niet veroordelend. Te veel strengheid wordt krampachtigheid. Je maakt altijd een afweging: heeft iets zin of niet? Die afweging is een keuze. Het woordje keuze impliceert ook een vorm van vrijheid. En met vrijheid zitten we al aardig in de richting van geluk. Soms zit geluk in de kleine dingen. Misschien zijn die kleine dingen helemaal niet zo klein als we denken.”  

De golven zijn niet tegen te houden, maar je kunt wel leren surfen.

Kijk voor meer informatie op de website www.relaxmore.nl

Mindfulness bij chronische aandoeningen

Mindfulnesstraining of aandachtstraining is bewezen effectief in het verlichten van stress, angst, pijn en andere spanningsgerelateerde symptomen bij burn-out, chronische moeheid en (chronische) ziekten zoals ME, fibromyalgie, depressie, eczeem en MS. De grondlegger van de mindfulnesstraining is de Amerikaanse moleculair bioloog Jon Kabat-Zinn. Hij is oprichter en voormalig directeur van de Stress Reduction Clinic van het gezondheidscentrum van de universiteit van Massachusetts, waaraan hij als hoogleraar was verbonden. Kabat-Zinn werd in de late jaren 1970 geïnspireerd om de basisprincipes van aandachtstraining of mindfulness toe te passen in een medische setting.

Hij richtte hiervoor in 1979 zijn programma Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) op. De toepassing van deze methode is praktisch, zinvol en bruikbaar in het dagelijks leven. Mensen met chronische pijn- en vermoeidheidsklachten leren beter omgaan met hun beperkingen, zodat er meer ruimte in hun leven komt voor andere dingen.


Vragen aan de dokter

Bij het kiezen van een behandeling van MS moet aan veel verschillende dingen gedacht worden.
Hier staan enkele belangrijke zaken, die je met de neuroloog kunt bespreken

Stel je vraag

  • Was deze informatie nuttig?